राजपत्रात नाव बदल — प्रक्रिया, कागदपत्रं आणि खर्च

लग्नानंतर नाव बदललं, शाळेच्या दाखल्यावर चुकीचं नाव आहे, किंवा वडिलांचं नाव वेगळं लिहिलं गेलं — अशा वेळी महाराष्ट्र शासनाच्या राजपत्रात नाव बदल प्रसिद्ध करावा लागतो. त्यानंतरच बँक, पासपोर्ट, आधार आणि इतर कागदपत्रांत नाव बदलता येतं.

ही प्रक्रिया मुद्रण व लेखनसामग्री संचालनालयाच्या ऑनलाइन पोर्टलवरून पूर्ण होते. या लेखात संपूर्ण प्रक्रिया, लागणारी कागदपत्रं आणि खर्च दिला आहे.

राजपत्रात कोणते बदल करता येतात

पोर्टलवर तीन प्रकारचे अर्ज भरता येतात:

• नाव बदल — स्वतःचं, वडिलांचं किंवा आडनावाचं
• जन्मतारीख बदल
• धर्म बदल

याशिवाय भाग दोन अंतर्गत संकीर्ण माहिती व जाहिराती प्रसिद्ध करता येतात.

प्रक्रिया — थोडक्यात

1. आवश्यक कागदपत्रं जमा करा.
2. प्रतिज्ञापत्र (Affidavit) तयार करून त्यावर सही करा.
3. पोर्टलवर खातं उघडा आणि अर्ज भरा.
4. फोटो आणि कागदपत्रं नियमानुसार अपलोड करा.
5. शासकीय शुल्क ऑनलाइन भरा.
6. अर्ज मंजूर झाल्यावर राजपत्रात प्रसिद्धी होते आणि प्रत डाउनलोड करता येते.

फोटो आणि कागदपत्रांची अट

अर्ज नाकारला जाण्याचं सर्वात सामान्य कारण म्हणजे चुकीच्या आकाराची फाइल.

लागणारी कागदपत्रं

पोर्टलवर कागदपत्रं पाच गटांत मागितली जातात. प्रत्येक गटातून किमान एक द्यावं लागतं.

1. फोटो पुरावा (यापैकी एक)

• आधार कार्ड
• पॅन कार्ड
• मतदार ओळखपत्र
• वाहनचालक परवाना
• पासपोर्ट

2. पत्ता पुरावा (यापैकी एक)

• आधार कार्ड
• रेशनकार्ड
• वीज बिल

3. वय पुरावा (अल्पवयीन असल्यास)

• जन्म दाखला
• शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा बोनाफाईड

4. कायदेशीर कागदपत्र

• प्रतिज्ञापत्र (Affidavit) — हे अनिवार्य आहे
• शाळा सोडल्याचा दाखला
• जन्म दाखला
• विवाह प्रमाणपत्र — लग्नानंतर नाव बदलत असल्यास

5. अर्जाचा नमुना

• पोर्टलवरून डाउनलोड केलेला अर्ज, भरून आणि सही करून

खर्च

शासकीय शुल्क ऑनलाइन भरावं लागतं आणि ते परत मिळत नाही, त्यामुळे अर्ज भरण्यापूर्वी सर्व माहिती तपासून घ्या.

किती दिवस लागतात

अर्ज भरल्यापासून राजपत्र प्रसिद्ध होईपर्यंत साधारण 15 ते 20 दिवस लागतात.

कागदपत्रांत त्रुटी असल्यास अर्ज परत पाठवला जातो आणि हा कालावधी वाढतो. म्हणून पहिल्याच वेळी सर्व कागदपत्रं नियमानुसार जोडणं महत्त्वाचं आहे.

वारंवार होणाऱ्या चुका

प्रतिज्ञापत्रात चुकीचा मजकूर

जुनं आणि नवीन नाव जसंच्या तसं, कागदपत्रांप्रमाणे लिहिलं पाहिजे. एका अक्षराचा फरकही अर्ज नाकारण्यास पुरेसा ठरतो.

फाइलच्या नावात मोकळी जागा

सरकारी पोर्टल अनेकदा मोकळ्या जागा आणि विशेष चिन्हं असलेली नावं नाकारतात. फाइलचं नाव साधं इंग्रजीत ठेवा — उदा. photo.jpg.

नाव बदलाचं कारण अस्पष्ट लिहिणं

"वैयक्तिक कारण" असं न लिहिता नेमकं कारण लिहा — लग्नानंतर नाव बदल, शाळेच्या दाखल्यातील चूक, वगैरे.

राजपत्र आल्यावर पुढची कामं विसरणं

राजपत्र ही फक्त सुरुवात आहे. त्यानंतर आधार, बँक, पॅन, शाळा-महाविद्यालयाची कागदपत्रं — प्रत्येक ठिकाणी वेगळा अर्ज करावा लागतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

राजपत्रात नाव बदलल्यावर आधार आपोआप बदलतं का?

नाही. राजपत्र हा फक्त कायदेशीर पुरावा आहे. आधार, बँक, पॅन आणि इतर प्रत्येक ठिकाणी स्वतंत्र अर्ज करावा लागतो, आणि तिथे राजपत्राची प्रत जोडावी लागते.

प्रतिज्ञापत्र स्वतः लिहिता येतं का?

मजकूर ठरलेला असतो आणि त्यात कायदेशीर कलमांचा उल्लेख असतो. चुकीचा मजकूर असल्यास अर्ज नाकारला जातो, म्हणून तयार नमुना वापरणं सुरक्षित.

राजपत्र यायला किती दिवस लागतात?

साधारण 15 ते 20 दिवस. कागदपत्रांत त्रुटी असल्यास अर्ज परत येतो आणि हा कालावधी वाढतो.

अर्ज नाकारला तर शुल्क परत मिळतं का?

शासकीय शुल्क साधारणपणे परत मिळत नाही. म्हणून अर्ज भरण्यापूर्वी सर्व कागदपत्रं आणि मजकूर तपासून घ्यावा.

हे काम सेवा केंद्रातून करता येतं का?

हो. अनेक नागरिक सेवा केंद्रातून हा अर्ज भरून घेतात, कारण प्रतिज्ञापत्र, फोटोचा आकार आणि कागदपत्रांची अट यात चुका होण्याची शक्यता जास्त असते.